Wisznuizm w bardzo zamierzchłych czasach - Bhagawatowie i pańczaratrowie

Bhagawatowie i pańczaratrowie

Bhagawatowie to wczesny odłam bhaktyjski. Uważany czasem przez zachodnich indologów za pierwszy przejaw zorganizowanej religii wisznuickiej. Jego dzieje są zamierzchłe i trudne do wyśledzenia, prawdopodobnie sięgają aż czasów Mahabharaty.

Bhagawatowie byli czcicielami Wasudewy - Kryszny. Pańczaratrowie to wczesny odłam tantryczny. Również czcili Wasudewę (Wisznu, Krysznę). Stworzyli skomplikowany metaforyczno-symboliczny obraz stworzenia wszechświata. Według niego istniał najpierw tylko Wasudewa (Wisznu), potem wyłonił się z Niego Sankarszana (Balarama - brat Kryszny), z nich zaś Pradjumna (syn Kryszny) i Aniruddha (wnuk Kryszny). Dopiero z nich wyłonił się stworzyciel wszechświata - Brahma - i trzy guny (energie - sattwa, radźas i thamas). Rzecz jasna, użyte tu metafory nie dotyczą postaci historycznych tylko są imionami sił, energii boskich. Reprezentują kolejne stany zagęszczania się energii Wisznu przy tworzeniu światów. Taki obraz jest obecny też w gaudija-wisznuizmie - to dowód wpływu pańczaratrów na wisznuizm.